“Isin atuh, Kang, ieu teh di tempat umum. Sanaos Jakarta, ieu mah sanes Paris,” cekeng teh ngaleupaskeun panangkeupna di teras Plasa Senayan.

“Atuda sono pisan, Geulis, teu kaampeuh yeuh,” walonna. Ari nyaluk kuring kalih ti make babasan “Geulis” lain nyaluk ngaran kuring nu sabenerna, Irma. Nya wanoja mana nu bisa nahan irung kembung alatan pinuh kupuji. Pikeun wanoja mah kakocapan “Geulis” teh mangrupa pujian nu ajenna alahbatan mutiara nu panghadena.

Biasana, manehna mah sok ngaleng kuring, teu sirikna ngeukeuweuk cangkeng kuring nu lenjang, malah kadang-kadang mah sok pirajeunan mengkek irung kuring nu ku inyana sok disebut rancunit teh, rumasa da boga irung bangir tapi leutik. Unggal poe teu weleh banjir kupuji, samalah mah sok dicaram da keuna ku babasan barudak kiwari mah “lebay” cenah alias kaleuleuwihi. “Ayeuna muji soteh da nuju geugeut-geugeutna, engke mah mung tos mendak nu langkung ti Irma, Kang Jaka mah bakal hilap,” cekeng teh.

Disindir kitu teh lain nempas, tapi kalahka ngangkat awak kuring siga nu rek di pangku caran adegan pilem India wae. “Kang Jaka, alim!” kuring teu sirikna gogorowokan bari neunggeulan taktakna. Bener, era ku papada di dina palebah ieu mah.

Hem…. eta teh kajadian sawatara katukang, waktu katresna masih ngabebela dina hate sewang-sewang. Masih geugeut deukeut. Poe ieu, denget ieu, kuring kudu mere putusan!

Sok Kang Jaka diuk hareupeun kuring sanggeus kuring menta inyana janjian datang di hiji tepas restoran. Basa manehna rek nyium pipi saperti biasana mun tepung, kuring nolak ayeuna mah, ngepeskeun maneh. “Kunaon, Ir, tara-tara ti sasari?” cenah. Kuring godeg. Manehna ngalagedaykeun awakna na kursi, meureun geus turus rasa. Pameunteuna nu biasana marahmay ngadadak sirna kawas ruhak kacaian, sirna kawas kalakay katebak angin. Enya kasebutna umur Kang Jaka teh geus nincak opatpuluhan leber, tapi pameunteu teu weleh kasep caran bujangan umur tilupuluhan taun.

“Kang,” ceuk kuring. Kang Jaka ngangkat rarayna. “Irma teu tiasa nyarios, tapi bade nyerat we nya na ieu tisu,” ceuk kuring deui.

Sok salambar tisu nu bodas cara kapas ku kuring dibetot tina tempatna. Balpoin geus disiapkan. Tret kuring nulis siga nu teu mikir deui pikalimaheunana…. LEUPASKEUN IRMA!

Song tisu teh dibikeun. Kang Jaka mimitina mah teu nampa, nampik. Ngan kuring maksa manehna kudu narima da bisa aya alesan teu kabaca. Dua kocap, mirupa hiji kalimah pondok tapi ngeuna jeung aya ajen nitah dina pihartieunana. Duh, kunaon kuring ngadadak jadi mahluk nu teu satria? Na bisana nitah Kang Jaka maragatkeun ieu hubungan? Naha henteu sorangan wae mutuskeun ieu tali asih teh?

Kareret Kang Jaka siga nu teu percaya. Manehna gogodeg alon pisan, tuluy tungkul. Clak cipanonna ragrag. Geuning cengeng Kang Jaka teh, pikir kuring. Tapi meureun ieu mah lain cengeng samanea, lain cengeng sacengeng-cengengna, pedah teu percaya kana pamenta kuring wae meureun siga nu teu gugur teu angin, dadak dumadak  kawas narajangna lambak tsunami.

“Naon kalepatan Akang, Ir?” pokna ampir teu karungu, sanajan restoran ieu teh kaitung simpe, rehe.

“Teu aya kalepatan nanaon, Kang..,” cekeng teh. “Nu lepat mah urang duaan nu tepang dina kaayaan waktos nu teu sapagodos. Akang tos gaduh bojo sareng palaputra, nyakitu deui Irma oge masih gaduh Kang Norman, geureuha. Hapunten pisan Irma nya, kang, sanes Irma teu nyaah ka Akang…. Irma teu tiasa ngadua!”

“Ir,” pokna pondok bari jeung teu diteruskeun, tikorona siga aya nu ngahalangan.

“Kang, nu tos kalangkung ulah diemutan deui, nya. Sarwa endah memang, pinuh suka bungah. Keun da tali asih mah iraha-iraha oge tiasa numbu deui pami urang tos lelengohan sewang-sewang. Irma ayeuna bade babaktos ka Kang Norman, rumaos anjeunna tos disalingkuhan ku Irma, da geuning Irma mah nyaah pisan ka Kang Jaka teh. Buktos Irma nyaah, kapanan Irma teu wasa maragatkeun ieu tali asih, malih miwarang Akang nu mutuskeun Irma…”

Jurungkunung Kang Jaka nangtung. Panyawang mah inyana teh bakal ngagaplok nyabok pipi da ngarasa diteungteuinganan ku kuring, saolah-olah hubungan nu lilana dua taun teh dianggap sirna teu napak na sajarah kahirupan tresna antara kuring jeung manehna.

“Ir, hampura Akang nya,” pokna. Ngan sakitu. Kongkolak matana ngeyembeng ku cimata. Sanggeus ngajak sasalaman, manehna ngingkig indit teu nolih deui ka tukang.

Kuring narik napas panjang, ngan bati bisa nangtung sorangan di tengah balarea nu balakecrakan di ieu restoran. Ret kana meja, singhoreng tisu nu ku kuring ditulisan LEUPASKEUN IRMA teh teu kabawa ku manehna. Teuing dihaja, teuing memang poho. Tisu ku kuring dicokot, dikeukeuweuk bari cipanon murubut teu kaampeh. “Hapunten, Kang,” gerentes hate.

Ahirna mah kuring ngagorowok nyalukan Kang Jaka, tapi sora nu kaluar ngan saukur mantul na rohangan hate, teu wasa jadi sora na biwir. “Kang Jaka….!!!”

Kahayang mah kuring teh ngudag deui Kang Jaka kalayan pok nyarita yen pesen nu tadi ku kuring ditulis na tisu teh tong diasupkeun kana hate, anggep wae taya dikieuna. Tapi kuring ngarasa dosa ka Kang Norman nu taya salahna. Deudeuh teuing, Kang Jaka, boa hatena gudawang nandangan kapeurih alatan pamenta kuring nu nitah inyana maragatkeun ieu pasini.

Pasini nu geus tangtu moal ngajadi.

***

Palmerah, 9 April 2011

[CARMI = CARita MIni]

Sok kantong nu eusina alat-alat pagawean seperti komputer tablet  jeung telepon cekel ku kuring diteundeun na luhur meja. Awak sakuduna mah hayang geura istirohat kusabab pikiran geus leuleus teu nangan alatan diperes sapopoe di tempat pagawean. “Aya noan ieu teh?” cekeng teh bari sok diuk nyanghareup indung jeung budak. Si bungsu nu kakara umur dua taun mah geus ngagojod di pangkeng.

Teu aya nu ngawalon. Kuring nungguan. Kakara kuring ngarti yen indung jeung budak teh papada adu argumen ngeunaan dimana sakuduna Kakang sakola. Ari indungna hayang si Kakang disakolakeun ka sakola SMA Insan Cendikia nu ayana di Cirebon, sakola anu disebut “boarding school” tea. Ari pun anak siga nu teu daria da meureun manehna teh geus nyawang bakal jauh ti indung-bapak jeung sobat dalit di Jakarta.

Ari si cikal teh umurna nincak 14 taun, sakeudeung deui rengse sakola SMP Annisa. Indungna keukeuh hayang sakola nu poles agama jeung ugamana alus, da meureun rumasa di imah mah kurang waktu jang mere atikan ka anak sorangan. Ari kuring mah mikirna sarwa praktis wae, kapanan sakola nu alus teh pabalatak di Jakarta, na ngadon jauh-jauh neang sakola ka Cirebon? Memang di Cirebon teh aya bibina si kakang, nyaeta pun adi pituin kuring sorangan. Tapi, kapanan jarak Jakarta-Cirebon teh teu bisa disebut deukeut.

Indung budak teu sirikna ngagorowok jejeritan teungah peuting alatan ku kesel da si Kakang ngawalon wae. Malum da pun anak teh keur sedengna ngalawan mawa karep sorangan. Kuring nu kakara gek diuk bari kesang masih nararapel na awak, suwung ku pamikiran. Cape. Jantung ratug da tara biasa nyanghareupan kaayaan samodel kieu. Boro-boro kudu mikir nu beurat kawas kieu.

“Kakang alim sakola tebih, Yah, palay di Jakarta wae,” kitu ceuk si Kakang bari dareuda. Indungna nyakinkeun deui yen ku disakolakeunana si Kakang ka Cirebon lain hartina dipiceun, tapi bakat ku nyaah da hayang mere atikan nu alus. “Nyaah tapi kalahka dipiceun,” kitu pokna pun anak teh nu geus tangtu bakal ngalentab amarah indungna. Bener, indung budak gogorowokan kawas nu kasarumahan.

“Gandeng, sing era ku batur, ieu teh geus teungah peuting!” cekeng teh rada heuras. Kapaksa da dileuleuyan mah teu bisa. Si Kakang ngagidig ka loteng, indungna ceurik. Duh…

Enyaan, kuring mah sok rada beda pamadegan jeung bojo sorangan ngeunaan sakolana si Kakang. Baheula basa si Kakang rek diasupkeun ka SMP, kahayang inyana mah disakolakeun ka pasantren di Carita, Banten, nu jauh ti Jakarta. Harita mah kuring teu panuju da anak kakara hiji-hijina geus dijauhkeun ti indung-bapana, sanajan enya keur sakola.

Ari bojo teu kalih nyonto tatangga nu anakna saopat-opat, nu dua di antarana disakolakeun di Carita tea. Enya da euweuh dua tetep ngari dua. Keuna di kuring, mun si Kakang euweuh teh nya di imah ngan ukur paduduaan wae meureun. Ceuk babasan mah anak hiji wae dipiceun! Ayeuna si Kakang rek nincak SMA, cenah mah bagean indungna nu ngatur. Teuing timana boga beja aya sakola unggulan di Cirebon teh.

Sanggeus rengse mandi, kuring maksakeun ka loteng nepungan si Kakang di pangkeng. Kasampak teh manehna keur inghak-inghakan. Ku kuring diusapan sirahna. “Geura bobo bageur,” cekeng teh. Manehna nginghak beuki rongkah.

“Ayah kunaon Bunda maksa Kakang kedah sakola ka Cirebon?” pokna teh. Cekeng teh, “Ari maksadna mah sae Kang bunda teh, supados Kakang tiasa disiplin. Kapanan Kakang mah gugah ge sesah, solat subuh sok kasiangan. Ari di asrama mah ke disiplin.”

Kasawang kukuring da budak teh memang teu biasa pajauh ti kolot, kari-kari ayeuna rek tolab elmu di Cirebon. “Sok ayeuna mah Kakang geura bobo, tos wengi, enjing bilih kasiangan sakola,” cekeng teh.

Si Kakang nurut sanajan bari nangkubkeun awakna sorangan, siga nu embung paamprok jeung kuring. Sakali deui kuring ngusapan sirah budak pinuh ku kanyaah satacan turun ti loteng. Kuring rek nempo heula si bungsu, awewe, nu kakara umur dua taun jalan. Budak nu dingaranan Gadis teh geus sare tibra naker. Ku kuring dicium, digalentor, da sono pisan ampir sapopoe tara panggih.

Kadang mun keur sono pisan mah budak teh dipaksa dipangku dinangna-nengne sanajan bari sok kuniang hudang. “Ayah,” cenah bari lulungu. Ku ngadenge sora budak ge kuring mah cukup, asa jadi bapa teh. Kari ayeuna aya pasualan antara indung jeung budak, teuing kumaha jadina tah.

Cag ah, geus tunduh pisan. Isukan Insya Allah diteruskeun ieu carita teh.

Palmerah, 8 April 2011

Kitu ceuk basasan kiwari. Kuring ceuceub kana poe Senen, ceuk pihartieunana. Ngaranna oge make basa Inggeris, ieu babasan teh tangtu lain pituin babasan Sunda, oge lain babasan Indonesia. Naon atuh hartina ieu kalimah? Jang kasaha tumerap jeung dilarapkeunana?

Cikan ku kuring rek dirampaan pihartieunana susuganan karampa. Kunaon atuh baraya bet ceuceub ka poe Senen? Naon salahna poe Senen?

Eta tuda ari ngamimitian gawe teh kapanan poe Senen, ngamimitian tihothat ngahanca pagaewean teh ukur poe Senen, jalanan macet taya papadana iwal ti poe Senen. Kitu piwaloneunana. Beda saratus dalapan puluh darajat jeung poe Saptu atau poe Minggu, poe pikeun urang kumpul riung jeung kulawarga atawa piknik kamana suka. Kutan kitu alatan baraya ceuceub kana poe Senen teh, nya!?

Hampura ah pama kuring boga pamedegan nu beda ti baraya. Kuring mah teu weleh sujud sukur lamun pareng panggih deui jeung poe Senen. Kapanan eta teh tangara yen urang masih keneh dipasihan yuswa ku Mantenna, masih dipaparin kasempetan kanggo kumelip di alam dunya.

Da cacakan lamun Mantenna mundut urang poe ayeuna, mo boa panggih deui jeung poe Senen, mo boa bisa ngumpul deui jeung kulawarga! Atuh saban manggih poe Senen teh kuring mah teu weleh ngucap hamdallah, da mana kitu oge Mantenna masih mercanten kuring pikeun ngalobaan jeung ngerepan ibadah, oge masihan kasempeten pikeun leuwih tutulung ka sasama.

I love Monday! Kuring suka poe Senen!

Kitu kuduna pamadegan teh. Mun baraya micinta lan misuka poe Senen, eta tandana baraya jalma nu bisa sujud sukur ka Ilahi nu masih keneh maparin yuswa. Ku kituna, ulah rek ceuceub ka poe Senen da geuning inyana mah teu salah. Urang bae meureun nu salah, nu tacan tatan-tatan pikeun nyanghareupan pagawean, nu kahayangna nyantai kawas poe Saptu atawa poe Minggu, nu kahayangna leha-leha jeung kulawarga.

Sok ah urang papada boga sikep: I like Monday! Kuring suka poe Senen! Ulah gimir nyanghareupan poe Senen, sabalikna kudu teuneung ludeung nyanghareupanana. (Pepih Nugraha)

 Di kantor, kuring dibaturan ku dua OB alias office boy, nyaeta Ihwan jeung Bausad. Oge aya tilua wartawan. Salian ti kuring, Aya Luki Aulia, Renny Sri Ayu Taslim, jeung Ucu Martanto. Ari pasipatan Ihwan jeung Bausad, bedana jauh tanah ka langit. Ihwan mah koloteun, hideng, jeung junun kana pagawean. Sabalikna Bausad, malum ngora keneh pisan, kalan-kalan sok bubudakeun, polahna pikalucueun, tapi ari kana pagawean mah sarua papada tanggung jawab.

Dina hija mangsa, wanci pecad sawed, kuring hihitaran di tepas kantor bari diajar lalaguan Makassar jeung Bugis. Ari lagu Makassar nu dipakeresep ku kuring nyaeta “Bangkena Cini”, “Ati Raja”, “Rambang Rambang”, jeung “Subang Kacayya”. Walah, loba geuning. Ari lagu Bugis nu ku kuring diapalkeun nyaeta “Saraloe”, “Sajang Rennu”, “Indo Logo”, jeung “Bulu Aluana Tempe”. Sabenerna loba keneh pisan. Ari kuring boga pamadegan, dimana wae kuring dumuk, kudu tunduk kana adabiada di dinya. Kuring neuleuman hate warga Makassar jeung Bugis kujalan gaul jeung para seniman di dinya, diajar lalaguanana.

Balik deui ka Bausad. Pareng basa Bausad datang, inyana ujug-ujug sujud ngagabrug suku kuring. Atuh kuring reuwas kaliwat saking. “Aya naon, Bausad?” ceuk kuring. Rumasa da lain bapana nu teu kudu disujudan kawas kitu.

Ret kana pasemonna, pias taya bandingna. Nya bisa kasebut bandingna mah pias kawas nu tiwas. Sorana ngageter, teu pati jentre. Teg weh kuring ngarasa, pastina oge Bausad teh mabok pel koplo atawa sabangsa arak. Wah mun kieu kajadianana, kuring bisa lapor ka Jakarta. “Ari maneh ku naon, Bausad?” takon kuring.

“Anu, Pa… pikiran kuring kumalayang, awak asa teu napak, tetempoan asa teu pararuguh… geura we basa nempo Pa Ihwan ngaliwat, bet aya sapuluhna Pa Ihwan ngajajar bari arucang angge. Pas basa nempo Mbak Luki, manehna kawas ngejebengan. Kunaon ieu abdi, Pa?” walonna malik nanya, tangtuna make basa Indonesia logat has Makassar.

“Ari Bausad pangna kieu teh mikarep naon? Nelen pel koplo atawa nginum arak maneh teh?”

“Paralun ampun, Pa, henteu!”

“Nyanggeus kunaon atuh?”

“Rumaos neda dodol candakna Mbak Luki ti Aceh nu disimpen di kulkas!”

“Astagfirullah, Bausad….”

Palebah dieu mah kuring teu wasa nahan seuri, ngabarakatak wae saharita keneh, teu malire Bausad nu masih nyuuh na suku. Sanajan diangkat oge, tetep inyana sujud. Kuring kakara ngarti… Bausad, Bausad…. untung maneh teu tiwas oge.

Ari nu didahar ku Bausad teh lain dodol sadodol-dodolna. Lain dodol garut, tapi dodol aceh!

Kieu caritana pangna eta dodol “samanea” teh aya na kulkas. Basa Luki balik tugas ti Aceh, inyana mawa oleh-oleh dodol. Singhoreng lain sadodol-dodolna, tapi dodol ganja nu di Aceh mah geus kawentar pisan. Luki mawa sabungkus plastik saukuran dampal leungeun jalma sawawa. Ku inyana dibagi deui jadi dalapan gelempeng jadi sagede jempol nu panjangna kurang leuwih tujuh senti. Ari sakuduna sagelempeng teh dibagi-bagi deui jadi wewelasan siki nepi ka sagedi-gede kancing jas. Tah, sakuduna mah nu didahar teh ulah leuwih ti sakitu, ulah leuwih ti sagede kancing jas.

Eta we basa peuting saacanna kuring ngasaan dodol aceh tea, kuring ngadon nyawang bulan jeung babaturan di basisir Losari bari ngopi tur garunem catur. Pareng basa cengkat, kuring teu ajeg nangtung malah dadaligdegan kawas nu mabok. Basa nempo bulan purnama nu beureum, katembong eta bulan teh siga gugupay, nyampeurkeun, samalah mah siga ngajak imut sagala. Tetela pangaruh ganja!

Untungna harita Pa Kiblat Said, babaturan kuring surti, inyana nyangkeng kuring dibawa kana mobil. Kuring mah geus teu wasa nyupiran harita oge, mobil dibawa ku babataran. Tetela kuring mabok kieu teh alatan pangaruh dodol ganja ti aceh, oleh-oleh Luki tea. Padahal ngan dahar segede kancing jas.

Ti dinya mah kuring ngabarakatak seuri nempo polah Bausad nu geus salin jinis jadi jalma teu waras. Manehna ketempo bingung basa kuring seuri saseuri-seurina. “Aeh, geuning Bapa mah kalah ka gumujeng?” ceuk manehna.

“Da teu kuat nahan seuri,” walon kuring. “Untung maneh teu paeh atawa kapaehan oge Bausad!”

“Na kunaon kitu? Na naon lepat abdi?”

“Dodol! Maneh geus ngadahar dodol ganja ti aceh saloba-loba. Dodol nu sakuduna keur duapuluh urangeun hayoh dihanca ku sorangan!”

“Aduh, kurang ajar pisan tah Si Luki!” Bausad mimiti surti. Tara-tara ti sasari manehna ngarasula nyebut wartawan “kurang ajar”. Nya ku kuring ditempas.

“Maneh nu kuduna mah tatanya heula,” ceuk kuring, laen pedah ngabela sasama wartawan. “Hayoh ayeuna geura pariksa ka dokter bisi kumaonam!”

Bausad mundur ti kuring kalayan leumpangna masih gagaleoangan. Lar Pa Ihwan ngaliwat, manehna dumadakan seuri siga nu ngaledek, seuri nu ngeunah pisan. Renny anu pituin Makassar mah langsung ka wc da “klepna” bocor alatan seuri ngeunah pisan nepi ka nyenyekel udel. Sup Luki anu kakara rengse liputan, manehna siga nu bingung nempo polah Bausad nu kawas macan teu nangan. Basa ku kuring dicaritakeun ka Luki naon kajadianana, manehna ngagorowok caran tarzan bikang, “Masa Allah Bausad, dodol teh tacan disiksik deui ku kuring, eta teh jangeun duapuluh urangeun.”

Isukna kasorenakeun kuring nampa surat ti bojona Bausad, netelakeun yen Bausad gering teu ngarareunah awak. Cenah mah sarena tibra naker leuwih ti 24 jam can hudang-hudang. Kuniang hudang soteh lamun hanaang. Cenah mah deui manehna embung ka dokter da sieun dipariksa ci kiih, sieun tuluy dibawa pulisi da tetela awakna ngandung ganja. Nya kuring we nu mere izin ka Bausad sangkan istirahat heula, da kuring ngarasa kakara sagede letah ekek wa eta dodol teh matak ngaleumpeuhkeun utek.

Aya meureun kana tilu poena Bausad teu asup gawe gara-gara dodol aceh oleh-oleh Luki. Bausad, Bausad…. lucu teh dibeakeun ku sorangan. (Pepih Nugraha) 

Catetan:

Kuring masih boga keneh carita sual dodol ganja. Kajadianana dua taun sanggeus Bausad teler di Makassar. Giliran kuring nu mawa oleh-oleh dodol Aceh, sanggeus liputan tsunami nu lilana 40 poe, basa kuring tugas di Surabaya. Tapi lain waktu wae ku kuring dicaritakeunana. 

Nya memang geus sakuduna kitu, kapanan lamun mahasiswana cicingeun bati cacingeun mah lan taya kagadag, rek kumaha jadina ieu nagri. Tapi naha ketagna mahasiswa jeung rahayat dumadakan melempem kawas kapas kacaian?

Singhoreng media, rahayat jeung mahasiswa gampang pisan disalenggorkeun tina pasualan utama nu keur papada disanghareupan. Isu BBM nu handaruan nepi ka janapriya, dumadakan pareum alatan aya isu nu leuwih panas, isu nu leuwih seksi ceuk barudak kiwari mah, nyaeta isu FPI. Ari FPI teh nyaeta Front Pembela Islam, hiji kumpulan balarea nu ngadeg taun 1998, waktu pamarentah mere lolongkrang balarea pikeun ngadegkeun laskar partikelir. Malum, da pamarentah nu diwakilan ku soldadu siga nu ripuh teu wasa mareuman prahara “Mei 1998″.

Tah basa mipelingan lahirna Pancasila 1 Juni 2008 nu anyar kaliwat, cenah mah FPI nyerang kumpulan balarea nu di antarana panuju kana Ahmadiyah. Ari FPI keukeuh meredih Ahmadiyah dipaksa bubar da cenah geus ngaku-ngaku Islam. Ah, kuring mah mo rek ngabahas pasualan naha Ahmadiyah Islam atau lain Islam, naha ketag FPI teh bener atawa salah. Lain. Kuring mah sakadar ngageuing, naha isu pamadegan gampang pisan nyalenggor, nyalenggor tina isu BBM jadi isu FPI, isu Munaman jeung sajabana. Ari isu BBM na kamana? Padahal undakna harega BBM lin nu matak susahna balarea teh?

Tinangtu nu matak bungah ati mah pamarentah, Presiden SBY jeung wakilna, oge jeung para pakacarna. Atuda rahayat anu sakitu ambek jeung keuheulna kana kaputusan pamerntah ngundakkeun harega BBM, hayoh dumadakan sirna lir bensin kapanasan. Pak SBY jeung Puang Kalla lain wicara BBM ka balarea, tapi wicara FPI. Juruwarta mun panggih jeung para pakacar presiden lain nanya sual BBM, tapi sual FPI. Kaum cendekia pon kitu deui. Kabeh wicara sual FPI, FPI, jeung FPI. Kabeh FPI….

Kuring salaku juruwarta sok ngageuing ka sobat sorangan nu kabeneran keur nyekel jabatan, kade ulah mopohokeun isu BBM, ulah mopohokeun kasusah rahayat. Enya, naon punjulna atuh kuring, ngan sakadar juruwarta biasa, sementara ari kahayang balarea mah kapanan isu nu pangpanas-panasnya, isu nu matak narik ati. Nya taya lian ti isu FPI. Antukna kuring ngan ngaheruk wae. Haharegaan sagala undak. Meuli bensin saliterna kudu Rp 9.800 da teu meunang meuli premium. Sagala susah. Kakara kuring manggihan jeung ngalaman mangsa-mangsa susah nu lain dikieuna, ti mimiti antri BBM, antri gas, antri beas, jeung antri-antri sejenna.

Boa pamerentah mah di istana keur papada pesta salusurakan da ngarasa meunang perang, balakecrakan bari mongtolol-tololkeun ka rahayatna sorangan, bongan gampang disalenggorkeun. Duh….

Taun 1972 kuring mimiti tolabul ilmi di SD Ciawi I Tasikmalaya. Rada elat almarhumah pun biang  nyakolakeun kuring, dalapan taun! Dua taun, ti mimiti taun 1970-1971, kuring sakola di TK BKOW. Ari nu jadi “kepala sekolah” harita Ibu Ipik. Kelas hiji kuring mimiti diajar baca-tulis, guruna Ibu Diah. Samalah mah Ibu Diah mah ngajar kuring teh kelas 1 nepi ka kelas 2. Cag heula ieu carita sual SD Ciami I Tasikmalaya urang tunda heula, hayu balik deui kana carita “mangsa-mangsa emas” nu ku kuring kaalaman.

Kunaon pangna kuring yakin boga eta-eta mangsa? Sabab nepi ka kiwari, teu sirikna 40 taun nu geus kaliwat, kuring masih inget keneh mampu nitenan atawa ngimpleng sagala rupa pangalaman, samalah pangalaman basa kuring keur umur dua taun oge kuring masih inget pisan, kawas aya kamera pideo wae dina utek kuring teh. Parulun, lain nyombongkeun diri demi ningkatkeun gengsi. Ieu mah sajujurna.

Salah sahijinana kuring masih keneh bisa ngahariring nadoman nu kungsi diapalkeun mangsa kuring kelas hiji SD, nyaeta waktu taun 1972 tea. Ari nadoman teh nyaeta sabangsa pupujian nu murwakanti, anu eusina aya tumalina atawa patula-talina jeung atikan ajaran agama, utamana ajaran agama Islam. Kabeneran kuring ngagem agama Islam, da geus ti lahirna mula.

Tah harita teh aya maulid Nabi. Ari kuring diajar ngaji jeung solat teh ku Pa Irad, di masigit leutik. Pa Irad teh naib atawa lebe anu purah ngawinkeun. Mantenna lain pituin urang Ciawi. Dedeganana sembada, jangkung badag, sanajan geus kolot oge. Ku mantenna pisan kuring mimiti diajar alipbata jeung rusiah solat kalayan jeung babacaanana.

Pareng basa maulid nabi, kuring dibere nadoman, pupujian piken Kangjeng Nabi Muhammad, anu kudu diapalkeun dina waktu saminggu. Ari teksna mangrupa ketikan karbon hideung nu geus teu acas da meureun rangkeupanana loba teuing. Potokopi mangsa harita mah tacan aya. Salian ti kudu ngapalkeun na uteuk, kuring kudu ngahariring nadoman na panggung, ngajajar jeung babaturan. Ari judul nadomanana nyaeta “Nabi Urang Sarerea”. Kieu geura bait demi bait sairna. Upama aya salah-salahna, nya hampura we.

Nabi Urang Sarerea

1. Nabi urang sarerea, Kangjeng Nabi anu mulya, Muhammad jenenganana, Arab Kures nya bangsana

2. Ramana Sayid Abdullah, Ibuna Siti Aminah, Dibabarkeunna di Mekah, Wengi Senen taun Gajah

3. Siti Aminah misaur, Waktos babarna kacatur, Ningal cahya mani ngempur, Di bumina hurung mancur

4. Babar taya kokotoran, Orok tos kenging nyepitan, Soca lir kenging nyipatan, Sarta harum seuseungitan

5. Ari bilangan taunna, Lima ratus cariosna, Tujuh puluh panambahna, Sareng sahuji punjulna

6. Medal Nabi ahir jaman, Pirang-pirang kaanehan, Sesembahan bangsa setan, Kabeh pada raruksakan

Tah kitu unina ieu nadoman. Upama aya kasalahan atawa kurang bener susunan atawa pitempateunana bait demi bait, nya menta dipangmenerkeun wae, susuganan saderek aya nu uninga.

Bintaro, 29 Maret 2008.

Deudeuh teuing, naha kuring bakal saterusna bisa ngurus Si kakang kitu, ngajujurkeun manehna nepi ka sawawana, miangkeun manehna nepi ka panggih jeung kahirupanana? Aeh, naha teu gugur teu angin kuring bet ngalantur kamalinaan, mikir nu lain-lain?

Paralun ampun, lain aya kereteg hate pikeun ninggalkeun Si Kakang jeung indungna! Ampun manglaksa-laksa ampun. Kuring mah ngimpleng kitu teh upama geletuk isuk pageto dipundut kunu Kagungan, kapanan geus teu bisa ngajeujeuhkeun deui Si Kakang. Teuing kumaha tah nasibna pun anak teh mun kuring geus taya dikieuna. Enya memang aya indungna, tapi kapanan nu ngala pangapujiwa teh kuring, da bojo mah sakadar teu cicingeun wae di imah digawae teh. Deudeuh teuing Si Kasep mun kuring geus taya dikieuna!

Atuh ari ngado’a satutasna solat teh sok pirajeunan carindakdak, henteu ari nginghak mah. Cimata ngembeng na biwir panon. Si Kakang mah anggur ngahunjur, dikeukeupan ku indungna, dina simbut anu kandel tur haneut, teu nyaho katugenah bapana. Bener, kuring nyiar kipayah atawa pangupajiwa teu sirikna suku dijieun hulu hulu dijieun suku,  kapanan jangeun nyumpunan kahirupan kulawarga. Umur geus nyedek 44, genep taun deui noel satengah abad. Ya Alloh, mugi Anjeun maparin abdi yuswa supados tiasa nyacapkeun itu kanyaah kanu janten beulahan jiwa.

Meureun mun ieu nyawa leupas tina raga, boa aya nu haat rek jajap ka pajaratan sagala. Basa taneuh beureum muruluk mimiti nuruban padung, mendem jasad kuring na liang kubur, boa di luhur mah pun anak, Si Kakang, keur gogoaran nyalukan bapana, kuring tea. “Ayah, ulah ngantunkeun Kakang… Ayah, Kakang ngiring…!!!” Deudeuh teuing, anaking…

Astagfirullah hal adziem, naha ieu ngalamun teh bet kamalinaan, naha implengan teh bet linghas kawas macan saminggu teu kararaban kijang? Astagfitullah…

Tapi da sanajan kitu, hiji waktu mah ieu adegan rekaan nu ngan kumalayang na jero pipikiran teh bakal kajadian, bakal karandapan, ngan waktuna nu masih jadi rusiah Ilahi. Boh karandapan ku kuring, boh karandapan ku salira, dulur-dulur sadayana. Punten sanes maksad nyuatan manah nu tos gudawang alatan saha nu terang kajantena ieu teh parantos karandapan atanapi kaalaman ku salira. Kapanan teu kinteun sedihna dikantun ku jalmi nu pangdipikanyaahna. Hampura, taya maksud nyuat-nyuat pangalaman nu matak nurihan hate. Oge taya pamaksudan pikeun nyingsieunan anjeun. Ieu implengan teh bener-bener sok parajeunan nganjang ka kuring.

Meungpeung aya dikieuna, hayu urang cacapkeun ieu kanyaah; kanyaah nu jadi bapa ka anak, kanyaah nu jadi indung ka anak, atawa kanyaah nu jadi anak ka kolot, ti ayeuna mula. Da geuning upami isuk pageto urang dipundut ku Mantenna, urang mah teu daya teu upaya. Harta jeung banda nu sakitu dipusti jeung dipuja-pujana, ngan tinggal kalangkang da rek ngaragap oge kapanan geus teu wasa upama urang geus dumuk di alam kalanggengan mah. Hayu atuh urang cacapkeun kasono, cacapkeun kanyaah, urang silitulungan, urang siliharegaan ka sasama, sumawonna ku kulawarga mah. Cag.

Tapi eta indung jeung anak ku keukeh hayang ngukut ucing siga nu babadamian. Antukna kuring serah bongkokan kana pamenta maranehanana. Aya jalanna mah da meureun geus di impleng saacanna. Nyaeta ucing Angora nu buluna kulawu atawa cek basa Indonesiana mah “abu-abu” tea. Alus cenah mah, tapi da saalusna ucing ari teu suka mah dalah kudu dikumaha. Geuleuh mah geuleuh we. Eta kajadian geus meh aya sataun landungna. Ucing Angora satuluyuna dingarannan “Grey” teh meunang pamere ti dulurna Si Kakang di Bandung. Buluna jabrig, matana coklat. Basa dibawa ti Bandung ka Jakartakeun, Si Grey roronjagan, ngoetan sagala rupa, teu kalis jok oge diroedan. Setres ti dituna mah. Nya da harita mah can meula karanjang pikeun manehna. Antukna sina cicing we na luhureun salon mobil di tukang, handapan kaca tukang.

Pareng dumuk di Jakarta, Si Grey mah kahayangna kaluar wae. Ari ku Si Kakang dikerem dina kandangna nu ngahaja dipangmeulikeun pikeun manehna. Basa kuring nyaho kudu meuli kadaharanana unggal minggu, kuring mah teu sirik istigfar. Eta geura pilakadar parab ucing mani mangratus-ratus rebu! Bari jeung geus pasti kudu meuli ungal minggu atawa unggal bulan, gumantung kana ukuranana. Beu, kaya keiu mah bakal wowotan! Tapi kulantaran pun anak, Si Kakang, oge indungna, nu hayang miara ucing, nya kuring nurut we sanajan ceuceub mah angger aya. Maksudna mah ceuceub ka ucing.

Ka beh dieukeun Si Kakang ngukut deui ucing hiji. Pulas hideng meles kawas hayam camani. Nya kuring deui we nu riweuh teh, malum da beunang mulung ucing ti jarian. Uak-eok neangan indungna, tuluy ku Si Kakang diampihan. Di bere susu. Tapi kulantaran leutik keneh pisan, keur mah meureun telat dibere susuna atawa tacan bisa nyedot susu, kakara lima poe oge eta ucing teh paeh. Atuh basa Si Kakang rek miang sakola manehna nyarita dareuda, “Ayah, Si Noir maot.”

Emh, singhoreng teu ngabibisani tah pun anak resep ka ucing teh, lain bobodoan. Nya ku kuring diapehan. “Sanes milikna Si Noir we, Kang. Sabar, nya!”

Ka beh dieukeun, Si Kakang meunang deui ucing, pulasna sarua hideung, cenah mah beunang mere ti tatangga. Ku kuring tetep dingaranan “Noir” (baca “noar”), padah eta buluna meles hideung. Kapanan dina basa Perancis mah hideung teh “noir”. Si Grey oge lain make basa Inggris, tapi basa Perancis. Satuluyna Si Noir nambah baturna hiji deui, ayeuna mah bodas nyacas kawas halimun teungah poe atawa kawas salju nu pernah ku kuring karampa basa tugas ka Finlandia, pas meneran usum salju turun. Nya dingaranana we Si Neige. Ari “neige” hartina “salju”, keukeuh make basa Perancis. Lain “blanc” nu hartina bodas, tapi kana rurupaan salju nu pulas bodas. Hartina ucing teh nambahan, aya si Grey, Noir, jeung Neige. Si Noir jeung Neige mah ucing kampung, malah si Neige mah gawena teh kokoer na wadah runtah. Enya naek kelas soteh pedah geus diingu ku Si Kakang.

Siga nu tacan puas ku tilu ucing, Si Kakang nambahan deui ucing sejenna, nu satuluyna ku Si Kakang di ngaranna Poka jeung Langlang, dua ucing kampung. Nambah deui hiji, tapi eta mah cenah ucing kampung nu sok miluan dahar. Tapi lila-limah bet dumuk oge di imah. Atuh ayeuna teh di imah aya lima ucing kampung, ditambah Si Grey jeung si Jolie, dua ucing Angora.

Aeh, enya poho, kaliwatan cumarita ngeunaan Si Jolie. Manehna teh ucing Angora, sarua jeung si Grey. Ngan buluna bodas alus pisan kawas sutra, leuwih bodas batan salju. Ari matana hejo kawas siki kacang polong. Jabrig, alus pisan. Ku kuring dingaranna Si Jolie, nu hartina “geulis” dina basa Perancisna mah. Tapi Si Kakang jeung indungna sok nyoledatkeun ngaranna jadi “Jolieta” anu maksudna mah “jelita”, nu sarua ngandung harti “geulis” pikeun awewe. Enya kapanan Si Jolie teh bikang.

Jadi weh aya tujuh ucingna di imah teh. Dua ucing Angora, nyaeta Si Grey jeung Si Jolie, lima ucing kampung nu ngaranna sewang-sewang Noir, Neige, Poka Langlang, jeung hiji deui tanpa ngaran. Pareng tadi isuk, basa kuring hudang, Si Noir nu paling mantangul jeung nerewelang, uang-eong lapar hayang dahar. Mun cek jelema tea mah hanaang. Kuniang kuring hudang da Bi Amah nu sok biasa maraban ucing kampung teh menta idin nyelang heula balik ka lemburna di Ciawi, salembur jeung kuring. Aya sangu na rais kuker (rice cooker) sapiring urut kamari, tapi masih panas keneh. Tuluy aya lauk laut dua, nu hiji ku kuring direndos jeung sangu tadi. Basa peuting kamari kuring mah dahar di luar, di warung kaki lima masakan Jepang. Jadi teu dahar di imah, nu matak sanguna nyesa sapiring deui.

Geuleuh-geuleuh ge ka ucing, ari uak-eok kitu mah menta dahar, sok ras ka kuring sorangan. Kapan ari lapar mah teu sirikna hayang gogorowokan cara ucing, bedana jelema mah biasa ihtiar sorangan. Ari ucing? Kapanan satapa-tapa diparaban ku nu miara. Kari-kari nu sok biasa maraban miang ka lembur. Ari Dani, nu sok maturan Si Kakang, tugasna ngumbah mobil kuring jeung mobil pamajikan. Kitu unggal poe gawena, jadi teu waka bisa maraban ucing satujuh-tujuh. Keun ari Si Grey jeung Si Jolie mah da tempatna oge di luhur, aya parab husus pikeun maranehana.

Pareng basa maraban ucing kampung salima-lima iinguan pun anak, pikiran mah kumalayang ka mangsa 38 taun ka tukang. Basa kuring keur umur lima atawa genep taun, basa pun bapa jeung pun biang ngontrak keneh di bumina pun aki di kebon suuk, kuring ge kungsi miara ucing sadua-dua, sanajan beda waktu. Nu hiji ku indung kuring ucing teh dingaranna Si Royal. Pedah eta basa kakara miara aya Royal Sirkeus maen di alun-alun Dadaha di Tasikmalaya. Nya di ngaranna “Si Royal”. Tapi ka beh dieukeun eta ucing pulas bulu hiris teh paeh kalayan getih ngocor tina paranakanana. Meureun mun caran ayeuna mah Si Royal teh keuna ku AIDS, da eta sok gaul bebas, sagabrug jeung ucing jalu lianna, gunta-ganti jalu, nu antukna paehna oge baloboran geutih. Nu hiji deui, ucing gaganti si Royal, leungit taya dikeuna sanajan ku kuring dipapay-papay oge.

Aeh, geuning baheula ge kuring kungsi resep ka ucing, kungsi miara sadua-dua. Nu matak geuleuh-geuleuh oge ieu hate leeh kawas lilin kapanasan. Bari nagog sawatara ucing balakecrakan, kuring ngimpleng ka mangsa ka tukang, basa kuring maraban si Royal atawa basa pupuy-papay neangan ucing hiji deui nu leungit, nu can kungsi dingaranan.

Bintaro, 22 Maret 2008.

“Kang Apid mah asa angger wae, awet ngora,” cekeng teh. Walonna, “Enya ari kaayaan mah siga nu ngora, tapi dompet payah, kapanan buntut Akang mah aya lima,” kitu cenah.

“Ih kudu sujud syukur atuh, Kang, eta rejeki salima-lima,” ceuk kuring. “Balikanan kuring ngan boga hiji-hijina, si Kakang.”

Sanajan kuring rada loma kasebutna, tapi hubungan kuring jeung Kang Apid kaitung raket. Beda jeung paman-paman kuring ti pihak pun bapak. Komo jeung Kang Apid mah kuring pernah ngalaman hirup mo kapopohokeun, nyaeta basa kuring diajak ngiridit ku inyana.

Harita taun 1975, kuring keur kelas opat SD harita teh. Ari Kang Apid geus ngumbara ka Jakarta dan pakasabanana kana ngiridit. Ari kuring ka Jakarta sok pareng dina catur wulan. Pere dua minggu teh sok dimangpaatkeun pikeun liburan ka pun Emak, nini ti pihak  pun biang, nu duanana tos almarhumah. Pareng ka Jakarta, kuring sok ngahaja menta dipangjajapkeun ka Gang TSS, Kampung Duri, di Jakarta Barat, tempat Kang Apid jeung paman-paman ngontrak.

Miang jeung Kang Apid teh sanggeus solat subuh, digubrag-gabreg. Kalacat kana sapedah. Kuring dibonceng ku Kang Apid. Dina sapedah rambeuy ku dagangan. Kang Apid meuli barang ti tauke, tulus dikiriditkeun nepi ka nikel aya tilu nepi ka lima kali. Teu kuring mah teiu gengsi, harita mah resep we dibawa ngiridit nepi ka Pasar Ikan di Jakarta Utara. Kira-kira jam dalapan, kuring diajak sarapan ku Kang Apid. Inget keneh jeung lauk laut lada pisan. Malah nginumna oge kopi susu. Ni’mat pisan.

Pabeubeurang, kuring nepi ka Pluit nu harita mah keur diwangun. Aya tukang ci tiwu, kuring dipangmeulikeun deui, nepi ka datang ka imah di Gang TSS teh bada Maghrib. Jang kuring mah diajak ngiridit ku Kang Apid teh hiji pangalaman nu luar biasa, no mo kapopohokeun.

Ka beh dieukeun, aya meureun taun 1987-an, Kang Apid  balik ka lembur. Cenah mah ngiridit teu kaharti, mending nyawah di lembur. Oge di tipu ku jalma saliwatan nu mesen barang loba pisan, tapi isukanana pareng ditagih teh geus pindah. Harianeun.

Ayeuna Kang Apid geus di lembur. Pareng basa kuring pamitan, Kang Apid ngaharewos, “Amang mah resep batminton, cing pangmseserkeun reket nu rada hade ti Jakarta.”

Insya Allah, Kang, pamundut Akang ditedunan! 

Dalah profesor turun ti langit ka dalapan oge (mun aya kitu oge) moal aya nu bisa memener Jakarta, geus komo ari gubernur Fauzi Bowo mah. Pastina oge inyana teh keur pusing nu nataku alatan kudu mulangkeun deui modal nu kapake basa kampanye pikeun milih gunernur anyar. Rek kumaha pilampaheun tah?

Jakarta mah rubakna teh aya meureun sakota Bandung mah, rada rubak meueusan. Geus meh 18 taun kuring ngumbara di ieu kota. Nyaan teu betah. Betah keneh di lembur di Ciawi Tasikmalaya, anu anggangna 300 kilometer ka beulah wetankeun. Tapi dalah kudu dikumaha da geuning pakacapangan kuring salaku wartawan koran Kompas kudu maneuh di ieu kota. Lain pedah kuring sarwa kakurangan. Ari rejeki mah da tara dibongan-bongan atawa di nanaha. Sok sanajan saeutik oge, sanajan koreh-koreh cok ceuk kolot tea mah, tetep we ditarima bari jeung ngedal jajakallah khoeron katsiron.  Nuhun, Gusti!

Ras ka sasama anu tacan tepung jeung kasugihan tur kamakmuran di Jakarta, teu saeutik nu tikudawes kahirupan, lolongseran jeung kokosehan dina leutak kamalaratan. Lain pedah kuring ngarasa jadi jalma aya, paralun. Ieu mah ngan sakadar cecekelan hirup kuring nu tara salawasna tanggah ka luhur. Geura we, pareng rek indit gawe, sok pirajeunan nalingakeun di luar rabengna nu mulung, nu jumlahna bet asa ngareaan ti waktu ka waktu.

Di unggal pengkolan rajeg nonoman nu disebut “polisi cepe” tea, jalma nu purah meuntaskan mobil ka jalan utama. Baheula mah disebutna teh polisi cepe alias polisi nu cukup diupah saratus perak wae. Kadieunakeun mah geus arang duit receh saratus perakan. Dina ayana oge dua ratus (nope) atawa lima ratus (gope). Nya kuring teu bisa ngananaha, geus komo ari mupuas mah, kapanan maranehanana teh dulur kuring oge, sabangsa tur salemahcai.

Naon pangna polisi cepe jeung nu mulung beuki euyeub? Kuring kungsi nyaliksik pikeun piwaloneunana. Hiji mangsa, kajurung ku tugas pikeun neuleuman kahirupan jeung para pamulung barang-barang uurutan atawa rongsokan, kuring nganjang ka hiji paimahan walurat nu nempel na benteng Bintaro Jaya, Jakarta. Beu, boa urang Bintaro mah taya nu nyaho aya naon di satukangeun benteng beton imahna. Di dieu aya kahirupan, kahirupan para pamulung.

“Ari janten tukang pulang pulung mah teu kedah gaduh kaparigelan nanaon, teu kedah gaduh modal, modal ingkig jeung kahayang bae,” kitu cenah walon salah saurang pamulung, nu wastana ku kuring dirusiahkeun, basa kukuring ditakon naon pangna jadi tukang pupulung. Inyana urang Indramayu, dulur urang keneh.

Enya ari kitu tea mah. Jung miang ka Jakarta bari teu mibanda kaparigelan, geus tangtu salah-salah mah jadi tukang pupulung atawa polise cepe. Singhoreng pamulung oge boga kahirupan, boga dunya sewang-sewang. Sarua marahenana oge boga kulawarga, boga anak sakolakeuneun, jeung nu penting mah boga raga parabaneun. Cenah mah ari indit gawe teh sok ti jam tilu peuting, kalan-kalan jam hiji peuting oge geus miang mamawa kantong plastik orea jeung ganco paragi nyukcruk bubututan. “Bisi kaburu dikorehan ku anjing atawa ucing,”kitu alesanana taya nu disumputsalindungkeun.

Baheula mah, kitu cenah ceuk manehan, warga nu araya nu dumuk di paimahan mewah teh masih keneh ridoeun wadah atawa kotak runtahna dikorehan ku nu pupulung. Ka beh dieukeun sanggeus usum maling turta nu pupulung keuna geutahna, unggal kotak runtah hareupeun imah sok digembok tur disosi pageuh pisan. “Alesanana no boga imah mah cenah bisi dikorehan  ku sato. Lain  ku sato meureun, ku kuring jeung ku tukang pulung lianna,” kitu cenah.

Deudeuh teuing, kuring ngarakacak. Nulungan ku banda teu bisa. Tapi nya nulungan ku cara kuring sorangan, nyaeta nulis carita kahirupanana di koran Kompas, susuganan bisa jadi panggeuing. Susuganan we jalma nu geus panggih jeung kahirupan mah ulah owel ku wadah runtah sagala.

Keun bae di koreh-koreh anjing atawa ucing mah, da geuning aya deui nu kokoreh batan sato, nyaeta sabangsa urang oge, jalma nu pupulung tea. Keur nu jaregud mah runtah teh runtah wae, barang nu taya haregana. Tapi keur dulur-dulur urang mah, nu pupulung, runtah teh bisa numbu umur pikeun neruskeun kahirupan.

Ieuh jalma aya, hayu urang papada ngaragap rasa sasama. Pilakadar runtah. (Pepih Nugraha)